Alternatywne źródła finansowania inwestycji w biopaliwa w perspektywie 2014-2020.

W ostatnim okresie w przemysł produkcji biopaliw zainwestowane zostały na całym świecie olbrzymie kapitały. Obserwowano dynamiczny przyrost inwestycji w sektorze odnawialnych źródeł energii (OZE), w tym instalacji do produkcji biopaliw. Tak duże zainteresowanie wynika m.in. z wysokich cen paliw na światowych rynkach oraz ograniczonego zasobu ropy naftowej. Jednocześnie niestabilność polityczna dużej części eksporterów ropy skłoniła wiele rządów do podjęcia działań w celu przemysłowego uzyskania paliw płynnych z odnawialnych źródeł, a także stworzenia ram prawnych dla ich rozwoju.

Legislacyjne udogodnienia, jak również wsparcie finansowe np. funduszami strukturalnymi, umożliwiły pierwszym inwestorom w tej branży wsparcie planowanych inwestycji dotacjami unijnymi. Działania te ostatecznie mają swój cel, jakim jest stworzenie ekologicznego, alternatywnego źródła energii, które pozwoli w dużej mierze zaspokoić światowe zapotrzebowanie na energię, przy jednoczesnym ograniczeniu emisji szkodliwych gazów cieplarnianych. Jednym z kluczowych dokumentów legislacyjnych wspierających finansowo sektor biopaliw w Polsce jest Rozporządzenie Ministerstwa Gospodarki „w sprawie szczegółowych warunków, sposobu i trybu przyznawania dofinansowania na realizację działań związanych z wytwarzaniem biokomponentów, biopaliw ciekłych lub innych paliw odnawialnych i wykorzystaniem ich w transporcie”. Przyjęcie tego dokumentu bezpośrednio wpływa na realizację zadań polityki energetycznej Polski, w tym zapewnienia niezawodności dostaw paliw i energii, wzrost konkurencyjności gospodarki oraz minimalizację negatywnego oddziaływania sektora energii na środowisko. Zgodnie z projektem rozporządzenia wsparcie może być udzielone na dofinansowanie:
• inwestycji w zakresie wytwarzania biokomponentów, biopaliw ciekłych lub innych paliw odnawialnych;
• transportu publicznego działającego w aglomeracjach miejskich, w uzdrowiskach, na obszarach chroniących środowisko naturalne, wykorzystującego biopaliwa ciekłe lub inne paliwa odnawialne w ilości co najmniej dwukrotnie wyższej od celów określonych w Narodowym Celu Wskaźnikowym;
• badań związanych z opracowywaniem nowych rodzajów biopaliw ciekłych lub innych paliw odnawialnych, związanych z tym nowych rozwiązań konstrukcyjnych, jak też wdrożeń eksploatacyjnych;
• programów edukacyjnych promujących szerokie wykorzystanie biopaliw ciekłych lub innych paliw odnawialnych;
• promocji wytwarzania i wykorzystania biokomponentów i biopaliw ciekłych;
• pomocy dla wytwórców biokomponentów oraz producentów paliw;
• opłat za parkowanie dla pojazdów zasilanych biopaliwami ciekłymi;
• zakupu nowych pojazdów zasilanych biopaliwami ciekłymi;
• wspierania ekologicznego transportu.

Dofinansowanie w oparciu o Rozporządzenie będzie udzielane w formie dotacji. Wytwórca biokomponentów będzie mógł ubiegać się o dotację na pokrycie różnicy między kosztami wytworzenia biokomponentu a ceną rynkową paliw ciekłych o zrównanej wartości opałowej oraz na realizację inwestycji w zakresie wytwarzania i przechowywania biokomponentów. Maksymalna wysokość kwoty dofinansowania nie może przekroczyć 200 tysięcy euro w okresie 3 lat, gdyż pomoc ta ma charakter pomocy de minimis. Kluczowe dla inwestorów i finansowania inwestycji są Perspektywy Finansowe UE wyznaczone Okresami Programowania. W ramach takiego mechanizmu - na podstawie krajowych Programów Operacyjnych - inwestujący w biopaliwa mogą korzystać z unijnych dotacji. Finansowanie w ramach Okresu Programowania 2007-2013 dało możliwość wsparcia inwestycji z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (POIŚ), na którego realizację w wyżej wymienionym okresie przewidziano kwotę 37,6 mld euro (ok. 42 proc. całości środków polityki spójności w Polsce). Na działania bezpośrednio związane z OZE w tym samym okresie przeznaczono ponad 880 mln euro.

W ramach priorytetu IX POIŚ (Infrastruktura Przyjazna Środowisku) realizowane było działanie 9.5 - Wytwarzanie biopaliw ze źródeł odnawialnych, z którego dofinansowanie uzyskały instalacje do produkcji biopaliw i biokomponentów stanowiących samoistne paliwa (alokacja z Funduszu Spójności – 8,51 mln euro). Inwestorzy mogli także ubiegać się o środki aplikując do Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO). Wdrażane na poziomie poszczególnych województw Programy wspierały projekty o niższej wartości (poniżej 20 mln zł). Nowa perspektywa dla inwestorów Przyszły Okres Programowania 2014-2020 jest tworzony z uwzględnieniem zobowiązań Polski wynikających ze Strategii Europa 2020, zapisów projektów rozporządzeń Komisji Europejskiej, zaleceń Rady Unii Europejskiej dla Polski oraz uwarunkowań krajowych, takich jak dostępność środków w budżecie państwa oraz innych krajowych dokumentów strategicznych.

Przygotowany przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (MRR) dokument Umowy Partnerstwa zawiera propozycje sposobu podziału środków na 11 celów tematycznych w tym celu tematycznego nr 4 - Wspieranie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną we wszystkich sektorach. Celem tej interwencji jest zmniejszenie emisyjności gospodarki poprzez zwiększenie efektywności energetycznej oraz wzrost udziału odnawialnych źródeł energii (OZE) - realizacja tzw. celów klimatycznych Europy. Realizacja działań przyczyni się do poprawy konkurencyjności gospodarki dzięki zmniejszeniu energochłonności sektora publicznego i prywatnego oraz zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego. Nastąpi to poprzez zmniejszenie zapotrzebowania na energię pierwotną i finalną oraz dywersyfikację źródeł energii w kierunku energii odnawialnej. Zmniejszenie emisji zanieczyszczeń wynikających z wykorzystania transportu publicznego w obrębie miast będzie miało pozytywny wpływ na jakość życia ich mieszkańców - w tym ochronę zdrowia - oraz na przestrzeń publiczną w miastach i ich obszarach funkcjonalnych. Zwiększenie produkcji i wykorzystania rozproszonych odnawialnych źródeł energii (w tym biomasy i biogazu) oraz promowanie technologii i praktyk ograniczających emisję w rolnictwie sprzyjać będzie rozwojowi obszarów wiejskich. Jednym z głównych kierunków interwencji w ramach tego obszaru tematycznego jest:

• promowanie produkcji i dystrybucji urządzeń, instalacji oraz rozwiązań dla energii z odnawialnych źródeł w tym wytwarzania biokomponentów i biopaliw ciekłych (zgodnie ze zidentyfikowanymi i określonymi w planach zagospodarowania przestrzennego i strategiach rozwoju województw potencjałami regionalnymi i krajowymi oraz w ramach wyznaczonych obszarów),
• budowę instalacji do dystrybucji biokomponentów i biopaliw czy innych nośników energii dla komunikacji publicznej,
• promowanie inwestycji umożliwiających wzrost wydajności i efektywności energetycznej w produkcji rolno - spożywczej lub w wytwarzaniu biokomponentów wraz z ograniczaniem emisji.

Realizacja celu nr 4 będzie dzielona między poziom krajowy i regionalny. Podział ten będzie zależny m. in. od rodzaju i typu inwestycji, statusu czy rodzaju beneficjentów, wielkości i rodzaju aglomeracji (w zakresie transportu miejskiego). Na poziomie krajowym wspierane będą rozwiązania systemowe, demonstracyjne, promocyjne oraz interwencje o zasięgu ponadregionalnym - istotne z punktu widzenia kraju. Ponadto na wsparcie liczyć mogą inwestycje związane z transportem miejskim w miastach wojewódzkich. Wsparcie na poziomie regionalnym będzie koncentrowało się przede wszystkim na inwestycjach o zasięgu regionalnym i lokalnym. Finansowanie tych działań będzie realizowane przy wsparciu środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Funduszu Spójności oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Jednocześnie do realizacji celu będą się przyczyniać interwencje finansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego.

W ramach Europejskiego Funduszu Społecznego istotne będą działania komplementarne w zakresie przygotowania kadr dla sektorów efektywności energetycznej i OZE. Projekty związane z efektywnością energetyczną i energią odnawialną w większości przypadków mogą mieć charakter komercyjny. Jednak w pewnych – ale tylko nielicznych przypadkach - z uwagi na ekonomiczną nieopłacalność, wymagają interwencji w postaci bezzwrotnych narzędzi wsparcia. Możliwość zastosowania mechanizmów finansowania zwrotnego dotyczy również projektów nastawionych na wykorzystanie energii odnawialnej na skalę przemysłową (np. produkcja energii elektrycznej, produkcja gazu, produkcja biopaliw itd.). Instrumenty finansowe znajdą zastosowanie w tych obszarach, w których zostaną zidentyfikowane nieprawidłowości rynku lub nieoptymalny poziom inwestycji. Określenie szacunkowego rozmiaru luki finansowej w poszczególnych obszarach, poziom niezbędnego wsparcia inwestycji ze środków publicznych pozwoli wskazać na formy wsparcia zwrotnego, właściwego do zastosowania w ramach danego rodzaju przedsięwzięcia.

Szczegółowy zakres wykorzystania instrumentów finansowych zostanie przesądzony na etapie przygotowywania zapisów programów operacyjnych (negocjacje kształtu programów operacyjnych z Komisją Europejską zaplanowano na VII–X 2013 r.). Biorąc pod uwagę ogrom możliwości finansowania projektów z zasobów unijnych - w ramach nowego Okresu Programowania - stratą dla inwestora byłoby z nich nie skorzystać. Przygotowanie niezbędnych dokumentów i wniosku aplikacyjnego do wymagań formalno-prawnych pozostawmy ekspertom.

Autor: Lesław Janowicz, Menedżer ds. środowiskowych i OZE, PNO Consultants Sp. z o. o.
 

Facebook-like-button.jpeg

Artykuł chroniony jest prawem autorskim. Wszelkie prawa, w tym prawo Autora -  zastrzeżone. Jakiekolwiek rozpowszechnianie bez zgody PNO CEE jest zabronione.