Biogazownie - atrakcyjne czy nie?

Jednym ze sposobów zróżnicowania źródeł pozyskiwania energii zwłaszcza na bazie OZE jest budowa biogazowni. Budową takich instalacji w Polsce od niedawna interesuje się wielu inwestorów działających na rynku energetycznym jak też i rolników. Decyzja o budowie instalacji do pozyskiwania biogazu poza uwzględnieniem niezbędnych aspektów technologicznych, logistycznych oraz finansowych musi być również poprzedzona dokładną analizą wykonalności takiej inwestycji w wybranym miejscu i formie, w kontekście wymagań formalno-prawnych czy środowiskowych. Inwestycje w sektorze energetyki są w szczególny sposób narażone na ryzyko, głównie z uwagi na poniesienie znacznych nakładów inwestycyjnych w fazie budowy a maksymalne korzyści wynikające z eksploatacji instalacji są znacznie rozłożone w czasie. Zrealizowanie projektu inwestycyjnego zakresie budowy biogazowni związane jest przede wszystkim ze złożonym procesem projektowania, jak i również długotrwałymi procedurami administracyjnymi m.in. uzyskanie pozwolenia na budowę, pozytywnej oceny projektu w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (decyzja środowiskowa). Faza eksploatacji biogazowni również obarczona jest szeregiem czynników powodujących możliwość wystąpienia ryzyka poprzez obniżenie efektywności zamierzenia czy też niepowodzenia projektu jako całości (wydłużony czas inwestycyjny, modyfikacja procesu produkcji biogazu). Za najbardziej istotne, z dotychczas zidentyfikowanych jest ryzyko zmian cen energii i substratów. jak i również koszty odtworzenia mocy wytwórczych, które mogą wzrosnąć w sposób nieoczekiwany.

Obejmując szerokim zasięgiem, wszystkie czynniki mogące spowodować niepowodzenie tychże instalacji należy zauważyć, iż sektor energetyki posiada swoje specyficzne cechy. Z tego powodu też należy rzetelnie zidentyfikować ryzyko związane z podjęciem próby realizacji omawianego projektu oraz właściwym scharakteryzowaniu branży. Innymi słowy polega to przede wszystkim na prawidłowej interpretacji łańcucha dostaw, również choć w mniejszym stopniu na obliczeniach przemian energetycznych zachodzących w urządzeniach, a także realnym oszacowaniu potencjału energetycznego pozostającego na użytek źródła energii. Zadowalające wyniki potencjału energetycznego dla danego rodzaju źródła energii pozwalają w sposób właściwy sformułować odpowiedź, czy dany rodzaj źródła ma szansę na rozwój. Potencjał produkcyjny polskiego rolnictwa umożliwia pozyskanie surowców (substratów) niezbędnych do wytworzenia około 5-6 mld m3 biogazu/rok, o jakości i czystości gazu ziemnego wysokometanowego. Potencjał ten zakłada wykorzystanie w pierwszej kolejności produktów ubocznych rolnictwa, płynnych i stałych odchodów zwierzęcych oraz produktów ubocznych i pozostałości przemysłu rolno – spożywczego. Jednocześnie z wykorzystaniem tych surowców zakłada się wprowadzenie upraw roślinnych, określonych jako energetyczne z celowym przeznaczeniem na substrat do biogazowni. Jeżeli uwzględni się w tych obliczeniach potencjału produkcyjnego areał leżący odłogiem można śmiało założyć, że pozwoli to na pełne zabezpieczenie zarówno krajowych potrzeb żywnościowych jak i pozyskanie surowców niezbędnych do wytwarzania biopaliw i biogazu. W rachunkach tych uwzględnia się również zmiany jakie wynikają z rozwoju budownictwa mieszkaniowego, usług i produkcji oraz infrastruktury drogowej.

Nie należy również pominąć faktu, że przy wzroście popytu w naturalny sposób spowoduje to równocześnie wzrost podaży, który w tym przypadku stanowi produkcję i dostawy surowców energetycznych. Najistotniejszymi korzyściami jakie wynikają z rozwoju biogazowni rolniczych, jest przede wszystkim strukturalna przebudowa energetyki oparta na zrównoważonym rozwoju rolnictwa energetycznego, napływu prywatnego kapitału na obszary wiejskie, stworzenie nowych miejsc pracy oraz stabilizacja bezpieczeństwa dostaw energii wytwarzanej ze źródeł odnawialnych przez nowoczesne rozwiązania technologiczne oparte o biogaz pochodzenia rolniczego, które w sposób znaczący zwiększają efektywność konwersji energii pierwotnej w energię końcową (jednostka kogeneracyjna).

Dodatkowym aspektem wskazującym na zasadność realizacji tego typu przedsięwzięć jest utylizacja odpadów z produkcji rolnej i przetwórstwa rolno – spożywczego, a także wysoce istotnych odpadów poubojowych. Przy ww. korzystnym wpływie nie należy również pominąć znaczenia instalacji w kontekście redukcji emisji CO2. Rozwój biogazowni, zarówno traktujących jako główny substrat pozostałości rolnicze jak i pozostałych bazujących na osadach ściekowych czy wysypiskach śmieci jest niezmiernie ważny, bowiem wpisuje się w realizację zobowiązań wspólnotowych. Przyspieszenie rozwoju tego sektora w Polsce wymaga wprowadzenia usprawnień regulacyjnych, zwłaszcza w zakresie planowania przestrzennego i systemów wspierania.

Problemem w rozwoju sektora biogazu w Polsce może być nie brak funduszy na rozwój inwestycji, ale brak akceptacji dla technologii odnawialnych źródeł energii przez przeciwników budowy biogazowni, co może doprowadzić do protestów, a w najbardziej ekstremalnych przypadkach do zaniechania inwestycji. Przeciwnikami budowy biogazowni mogą być okoliczni mieszkańcy lub społeczność lokalna. W wielu przypadkach sprzeciw budowy biogazowni wynika z niewiedzy mieszkańców albo niepełnych lub nieprawdziwych informacji o biogazie i biogazowniach. Dodatkowo w Polsce nie ma referencyjnej biogazowni rolniczej, którą mieszkańcy mogliby zobaczyć i odwiedzić oraz przekonać się o wszelkich wadach i zaletach takiej instalacji naocznie. Instalacje jako nowoczesne technologie, szczególnie w Polsce, powodują powstawanie nieustannych konfliktów społecznych, szczególnie z uwagi na przekonanie o możliwości powstawania związków złowonnych. Większość obiektów będących w fazie projektowania napotyka na liczne protesty, które w sposób znaczący blokują (czasowo) realizację ww. zamierzeń.

Realizacja i uruchomienie zakładu utylizacyjnego, jakim jest biogazownia rolnicza, stwarza możliwość rozwiązania przede wszystkim wspomnianych wyżej zarzutów jakimi są ewentualne odory – bowiem utylizacja wprowadzonej masy organicznej powoduje redukcję efektu zapachowego. Nierzadko poruszana w protestach mieszkańców – zresztą bez najmniejszych podstaw ku temu, jest kwestia redukcja emisji gazów cieplarnianych poprzez utylizację metanu (jeden z najbardziej agresywnych gazów cieplarnianych). Uzyskanie omawianego nasyconego węglowodoru w drodze kontrolowanej fermentacji i wykorzystanie do produkcji energii pozwala na uniknięcie procesu przedostawania się omawianego alkanu do atmosfery. Oczywiście może się zdarzyć, ze jakiś substrat jest dowożony z innego obiektu do biogazowni w fazie rozkładu, może stanowić uciążliwość, ale w ostatecznym rozrachunku biogazownie redukują odory. Obecnie w Polsce proces tworzenia rynku bioenergetycznego jest stosunkowo trudny i powolny. Wynika to z przyzwyczajenia do wykorzystania konwencjonalnych źródeł do produkcji energii oraz brakiem chęci i obaw ich zmiany na OZE. Jednak bardziej poważnymi przeszkodami rozwoju przemysłu bioenergetycznego są przepisy prawne dotyczące promocji „zielonej” energii, które zamiast przyspieszać ten proces, tylko go spowalniają.

Autor: Beata Maczyszyn
Artykuł chroniony jest prawem autorskim. Wszelkie prawa, w tym prawo Autora -  zastrzeżone. Jakiekolwiek rozpowszechnianie bez zgody PNO CEE jest zabronione.
Data publikacji: 
Lesław Janowicz, PNO Consultants