Zamówienia pod kontrolą

Kluczowym etapem w zakresie realizacji przedsięwzięcia infrastrukturalnego (bez względu na to czy zostało współfinansowane ze środków UE) jest wybór jego wykonawcy. Wybór dostawcy przy zachowaniu zasad równego traktowania, uczciwej konkurencji oraz przejrzystości ma zastosowanie w przypadku podmiotów niezobowiązanych do stosowania procedur określonych ustawą Pzp, które jednak zostały zobowiązane do wydatkowania środków z poszanowaniem tych zasad, najczęściej z powodu uzyskania dofinansowania ze środków publicznych (w tym środków pochodzących z UE). Co do zasady, wszyscy Beneficjenci środków UE podlegają pod obowiązek stosowania Ustawy Prawa Zamówień Publicznych. Należy przy tym jednak podkreślić, że art. 3 ustawy wskazuje na rodzaje podmiotów, które przedmiotowo i/lub podmiotowo nie są zobowiązane do jej stosowania. W związku z tym art. 3 oraz art. 4 Ustawy wskazują wyłączenia przedmiotowe lub podmiotowe w zakresie stosowania Ustawy. Różnice w zakresie adresatów stosowania Ustawy powodują tylko pozorne zwiększenie formalizmu procedur i ograniczenie swobody zamawiających jednostek publicznych w stosunku do podmiotów nie podlegających pod jej stosowanie.
 
Potwierdzeniem tego stanu rzeczy są wyniki przeprowadzanych kontroli wśród beneficjentów niepodlagających pod PZP. W wyniku obserwacji, powstałych na bazie wskazywanych podczas kontroli nieprawidłowości wśród beneficjentów, powstały szacunki wskazujące na dwukrotny wzrost wielkości nałożonych korekt finansowych w kolejnych latach. Do pewnego stopnia wyjaśnieniem tego zjawiska jest fakt, że państwo odpowiada za efektywne wydatkowanie środków publicznych. Należy również pamiętać, iż państwo stoi na straży wielu innych celów w tym celu zapewnienia wszystkim wykonawcom równego dostępu do środków publicznych. Środki pozyskiwane przez przedsiębiorców w postaci np. dotacji bezzwrotnych zakładają udział środków krajowych czyli środków publicznych. W sytuacji, gdy państwo przekazuje środki publiczne podmiotom nie podlegającym pod konieczność stosowania PZP ma prawo obwarować wydatkowanie tych środków pewnymi procedurami. Takie właśnie obwarowania zawarte są w treści każdej umowy o dofinansowanie. Zapisy umowy o dofinansowanie nie wskazują ścieżki postępowania w zakresie wyboru dostawcy, odnosząc się do najważniejszych zasad wedle których powinien nastąpić wybór dostawcy. Implementacja zasad musi mieć miejsce na każdym etapie przygotowania i prowadzenia postępowania ( od ogłoszenia zapytania ofertowego do podpisania umowy z wygranym oferentem). Ponieważ wybór wykonawcy zmierza do zawarcia umowy, celowe wydaje się stosowanie sposobów zawierania umowy określonych w Kodeksie cywilnym. Należy jednak zauważyć, że umowa o dofinansowanie stanowiąc dokument nadrzędny odnosi się w swych zapisach do różnego rodzaju wytycznych programowych, które uszczegóławiają zakres stosowania oraz interpretację danej zasady. ( np. obwarowania i ewolucję zasady związanej z sposobem upublicznienia treści ogłoszenia). Sposób rozumienia zasad równego traktowania, uczciwej konkurencji i przejrzystości ( szczególnie w sytuacjach spornych) bazuje przede wszystkim na analizie polskich przepisów, orzecznictwa i doktryny. Niestety orzecznictwo to nie jest ze sobą spójne, a czasem nawet sprzeczne w obrębie jednej instytucji. Niejednolitość podejścia, brak oficjalnej wykładni, a przez to wielość źródeł interpretacji przepisów, możliwa wielokrotność kontrolowania tych samych dokumentów przez różne instytucje, może prowadzić zarówno do trudności jednoznacznego stwierdzenia nieprawidłowości przez dane instytucje, w tym również na podstawie ustaleń innych organów, a w konsekwencji także do trudności po stronie beneficjenta w prawidłowym przygotowaniu i przeprowadzeniu postępowania. Zamawiający zobowiązany do wydatkowania środków przy zastosowaniu zasad równego traktowania, uczciwej konkurencji i przejrzystości musi więc sam określić sposób postępowania, tak aby wymagania wynikające ze wskazanych pryncypialnych zasad zostały zachowane.

Doświadczenia minionych lat pokazały, że posiadanie wyspecjalizowanych w tym zakresie służb kadrowych (zewnętrznych czy wewnętrznych) mogłoby w dużym stopniu wyeliminować ryzyko nałożenia korekty finansowej. Opublikowane badania pokazują, że tylko nieliczny procent przedsiębiorców (w tym również z sektora MŚP) posiada dedykowane komórki wyłącznie do obsługi zamówień. Te same badania pokazują, że znacznie większa ilość przedsiębiorców (prawie jedna trzecia) decyduje się na przekazanie obsługi zamówień ( zarówno na poziomie formalnym jak i merytorycznym) wyspecjalizowanym, zewnętrznym podmiotom. Takie podejście dowodzi na zwiększającą się świadomość ryzyk wśród beneficjentów związanych z nieprzestrzeganiem rygorów umowy o dofinansowanie. Dodatkowo, fakt coraz większego „popytu” na dotacje powoduje, że kiedy już przedsiębiorca podpisze umowę o dofinansowanie dba o efektywne wydatkowanie każdej przyznanej złotówki. Ministerialne szacunki nt zwiększonej ilości nałożonych korekt wskazują, że jest jeszcze dużo do zrobienia w tym obszarze. Przyjmując perspektywę przedsiębiorcy, horyzont sukcesu będzie wymierzony wynikami przeprowadzonych kontroli w zakresie wyboru dostawców. W takim scenariuszu, finalny sukces uwarunkowany jest dbałością o zapewnienie profesjonalnego podejścia do zapewnienia konkurencyjnego wyboru dostawcy.
  

Facebook-like-button.jpeg
Artykuł chroniony jest prawem autorskim. Wszelkie prawa, w tym prawo Autora -  zastrzeżone. Jakiekolwiek rozpowszechnianie bez zgody PNO CEE jest zabronione.

Tytuł ANG: 
Public procurement under control
Data publikacji: 
26.09.2013